Latest Articles

Learn

เมื่อหนังหน้าโลกเหลื่อมกัน (Transform Fault)

โดยธรรมชาติของการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก หากพิจารณาแผ่นเปลือกโลกใดๆ เมื่อมีการเคลื่อนที่ จะมี ปฏิสัมพันธ์กับแผ่นอื่นอยู่ 4 ด้านและ 3 รูปแบบ คือ 1) เข้าชนแล้วก็มุดกัน ซึ่งจะเป็นขอบตามทิศทางการเคลื่อนที่ 2) แยกออกจากกัน ซึ่งอยู่ตรงข้ามกับทิศทางการเคลื่อนที่ และ 3) เคลื่อนผ่านกัน ซึ่งอยู่ที่ด้านขนาบข้างการเคลื่อนที่ทั้ง ...
Explore

ตะพักทะเล : รอยข่วนริมฝั่งจากแผ่นดินไหวใหญ่

การเกิดจะพักทะเลไม่ใช่เรื่องง่ายง่ายและไม่ได้เกิดได้ทั่วไปหากเกิดจากทะเลเกิดได้เฉพาะจากการเปลี่ยนระดับอย่างทันทีทันใดของพื้นที่ในแถบนั้นถึงสาเหตุก็ไม่ใช่อื่นไกลเกิดจากกระบวนการแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในแต่ละครั้ง ดูมันทำกับชายฝั่ง รายละเอียดตรง รูปสวย และดีมาก แปลเพิ่มเลย อ่านมาซักพักใหญ่ เริ่มอิ่มหลุม เอียนถ้ำกันบ้างหรือยังครับ ผมว่าเดี๋ยวเราเปลี่ยนบรรยากาศไปเดินเล่นริมหาดกันดีกว่า เผื่อจะมีของดีให้ดูบ้าง ก็อย่างที่เคยเล่าไว้ในบทที่ 3 ถ้ายังจำกันได้กรณีเขตมุดตัวของเปลือกโลก ผลที่ตามมาหลังจากเกิดแผ่นดินไหวใหญ่ตามเขตมุดตัวของเปลือกโลกก็คือ การยกหรือยุบของพื้นแผ่นดิน กินพื้นที่เป็นพันๆ ตารางกิโลเมตร ซึ่งอาการยกและยุบของแผ่นดินนี่แหละครับที่นักแผ่นดินไหวใช้เป็นกุญแจสำคัญ สืบหาสันดานแผ่นดินไหวได้ ...
Learn

การพยากรณ์แผ่นดินไหวระยะยาว

ก็เพราะโดนมาเยอะ เจ็บมาเยอะ มนุษย์เลยตระหนักได้ว่าถ้าไม่สนใจ ใคร่ที่จะรู้ให้จริงเรื่องแผ่นดินไหว นับวันก็มีแต่จะเจ็บตัวฟรี ก่อนที่สถานการณ์จะย่ำแย่ไปกว่านี้ นักแผ่นดินไหวจึงพยายามศึกษาลักษณะเฉพาะต่างๆ ของการเกิดแผ่นดินไหว เพื่อที่จะคาดเดาว่าคุณพี่จะมาอีกเมื่อไหร่ หวยจะออกที่ไหน และสภาพจะเป็นอย่างไร แต่ปัญหาใหญ่คือแผ่นดินไหวมันไม่มีตัวตน มองไม่เห็นเหมือนเมฆฝนที่ต้องตั้งเค้าก่อนแล้วค่อยปะทะ ดังนั้น การทำนายแผ่นดินไหว (Earthquake Prediction) ให้แม่นยำจึงยากและหินกว่าการคาดการณ์ทางอุตุนิยมวิทยาหลายเท่า แต่กระนั้น สัตว์ประเสริฐอย่างเราก็หาได้ลดละความพยายามไม่ ...
Learn

การเปลี่ยนรูปหิน : ปัจจัยและรูปแบบที่

แรงเค้นและการเปลี่ยนรูปหิน เมื่อมี แรงเค้น (stress) เข้ามากระทำวัสดุใดๆ จะทำให้วัสดุนั้นเกิด ความเครียด (strain) และมีโอกาส เปลี่ยนรูป (deform) ไปจากเดิม ซึ่งแรงเค้นดังกล่าวแบ่งย่อยเป็น 3 รูปแบบ คือ 1) แรงเค้นบีบอัด (compressional stress) ...
Learn

6-19 รู้จัก “หินตับเป็ด” ที่ไม่ได้มีดีแค่ดำ (Ultramafic Rock)

สืบเนื่องจากการแทรกดันและไหลหลากของแมกมาในบริเวณสันเขากลางมหาสมุทรก่อให้เกิดการแผ่ขยายตัวของพื้นมหาสมุทร ตามแนวคิด พื้นทะเลแผ่กว้าง (sea-floor spreading) ในทางธรณีแปรสัณฐาน ซึ่งพื้นมหาสมุทรใหม่ดังกล่าว คือ แผ่นเปลือกโลกมหาสมุทร (oceanic curst) ซึ่งมีองค์ประกอบเฉพาะประกอบด้วยหินหลากหลายชนิด เรียกว่า ชุดหินโอฟิโอไลต์ (Ophiolite Suite) ซึ่งการลำดับชั้นหินโอฟิโอไลต์ ประกอบด้วยชั้นหินชนิดต่างๆ ได้แก่  1) ชั้นตะกอนทะเลลึก (pelagic sediment) ประกอบด้วยหินเชิร์ต หินดินดานสีดำและหินปูน ...
Explore

เขตมุดตัว (ของเปลือกโลก) ระดับโลก

ผลจากการชนและมุดกันของแผ่นเปลือกโลกตามที่ต่างๆ ทำให้เกิด เขตมุดตัวของเปลือกโลก (subduction zone) หรือ ร่องลึกก้นสมุทร (trench) กระจายตัวอยู่ทั่วโลก ได้แก่ ร่องลึกก้นสมุทรตองกา ร่องลึกก้นสมุทรเอลูเทียน ร่องลึกก้นสมุทรแคสเคเดีย ร่องลึกก้นสมุทรอเมริกากลาง ร่องลึกก้นสมุทรเปรู-ชิลี ร่องลึกก้นสมุทรเปอร์โตริโก และร่องลึกก้นสมุทรชวา เป็นต้น ซึ่งในบรรดาเขตมุดตัวเหล่านี้ บางเขตสร้างแผ่นดินไหวได้พอประมาณ ...
Learn

สมดุลอุทกสถิต : เปลือกโลกบนแมนเทิล ก็คล้ายๆ ขอนไม้ลอยบนน้ำหนืด

ในทางธรณีแปรสัณฐาน สมดุลอุทกสถิต (isostasy) หมายถึง สภาพการวางตัวของ แผ่นเปลือกโลกทวีป (continental crust) ซึ่งมีองค์ประกอบโดยรวมคล้ายกับหินแกรนิต และ แผ่นเปลือกโลกมหาสมุทร (oceanic crust) ซึ่งมีองค์ประกอบโดยรวมคล้ายกับหินบะซอลท์ ซึ่ง แผ่นเปลือกโลก (crust) วางตัวอยู่บน เนื้อโลก (mantle) ...
Learn

เมทิโอสึนามิ : สึนามิที่เกิดจากกระบวนการทางอุตุนิยมวิทยา

เมทิโอสึนามิ (meteotsunami) คือ ? meteo (เกี่ยวกับอุตุนิยมวิทยา) + tsunami (สึนามิ) ดังนั้นคำว่า เมทิโอสึนามิ (meteotsunami) จึงหมายถึง สึนามิที่เกิดจากสาเหตุทางอุตุนิยมวิทยา เช่น ลม พายุ ที่กระโชกโฮกฮาก อันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงความกดอากาศเหนือน้ำอย่างทันทีทันใด ส่วนใหญ่เกิดในพื้นที่ที่มีฝนฟ้าคะนองรุนแรง ...
Learn

ยุคน้ำแข็ง (Ice Age)

ยุคน้ำแข็ง (ice age) หมายถึง ช่วงเวลาที่ธารน้ำแข็งปกคลุมพื้นโลกมากกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน แม้ว่าธารน้ำแข็งปัจจุบันจะคิดเป็นแค่ 10% ของพื้นโลก แต่ตัวอย่างเช่นใน ยุคน้ำแข็งล่าสุดเมื่อประมาณ 11,000 ปีที่ผ่านมา มีธารน้ำแข็งปกคลุมพื้นโลกถึง 30% ซึ่งจากหลักฐานยืนยันว่าที่ผ่านมามีการเกิดยุคน้ำแข็งหลายครั้ง โดย ขั้วโลกเหนือมีการแผ่ของธารน้ำแข็งได้มากกว่าขั้วโลกใต้ เนื่องจากทางซีกโลกเหนือมีแผ่นดินให้เกิดธารน้ำแข็งมากกว่าซีกโลกใต้ โดยหากพิจารณาการเกิดยุคน้ำแข็งที่เด่นชัด นักวิทยาศาสตร์แบ่งเป็น ...
Learn

ชั้นน้ำและการเคลื่อนที่ของมวลน้ำในมหาสมุทร

เนื่องจากน้ำในมหาสมุทรนั้นสามารถดูดกลืนรังสีจากดวงอาทิตย์ที่แผ่มายังโลกได้ มหาสมุทรจึงมีอิทธิพลต่อลมฟ้าอากาศและอุณหภูมิของโลก ซึ่งกระแสน้ำในมหาสมุทรเป็นตัวกลางการกระจายความร้อนจากบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงแถบศูนย์สูตรไปสู่พื้นที่เย็นแถบขั้วโลก ดังนั้นในการศึกษาด้าน สมุทรศาสตร์ (Oceanography) จึงจำเป็นต้องศึกษาคุณสมบัติของน้ำในมหาสมุทร ในแง่มุมต่างๆ ดังนี้ 1) องค์ประกอบ (composition) น้ำทะเลประกอบด้วยแร่ซึ่งอยู่ในรูปของสารละลายประมาณ 3.5% โดยน้ำหนัก โดยในจำนวนนี้มีแร่จำนวนมาก เช่น โซเดียม (Na) ครอไรด์ ...