มูลฟอสซิล (Coprolite)
มูลฟอสซิล หรือ โคโพรไลต์ (Coprolite) เกิดจากการขับถ่ายของสัตว์ในอดีต กระบวนการที่ทำให้มันกลายเป็นฟอสซิลต้องมีเงื่อนไขสำคัญ ดังนี้ 1) การฝังอย่างรวดเร็ว มูลต้องถูกปกคลุมด้วยตะกอนทันที เพื่อป้องกันการย่อยสลายและการถูกรบกวนจากสัตว์กินซาก 2) การแทรกซึมของแร่ธาตุ แร่ เช่น แคลเซียมฟอสเฟต หรือซิลิกา เข้าไปแทนที่โครงสร้างสารอินทรีย์เดิม ...
ก้อนกรวดในกระเพาะอาหาร (Gastrolith)
ก้อนกรวดในกระเพาะอาหาร (gastrolith) คือ ก้อนหินที่สิ่งมีชีวิตบางชนิด ทั้งในอดีตและปัจจุบันกินเข้าไป เพื่อช่วยในกระบวนการย่อยอาหาร ก้อนหินเหล่านี้มักพบในทางเดินอาหารของสัตว์บางประเภท และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการย่อยอาหารเชิงกล โดยเฉพาะในสัตว์ที่ไม่มีฟันกรามสำหรับบดอาหาร เพิ่มเติม : ธรณีกาล : กาลเวลาทางธรณีวิทยา ลักษณะเฉพาะ คุณสมบัติเฉพาะที่ช่วยให้แยกแยะ ก้อนกรวดในกระเพาะอาหาร (gastrolith) ...
รวมเหตุการณ์ “ตายห่า” บนโลกใบนี้
ตายห่า หรือ การตายครั้งใหญ่ (Great Dying) เป็นปรากฏการณ์ที่มีนัยสำคัญ ในการแปลความทาง ธรณีวิทยา (Geology) หรือแม้กระทั่ง โบราณคดี (Archaeology) เพราะในวิถีธรรมชาติ สิ่งมีชีวิตทุกชนิดล้วนแล้วแต่ค่อยเป็นค่อยไปในการตาย ทยอยตายตามอายุขัยไล่เรียงกันไป โดยภาพรวม อย่างไรก็ตาม หากพบหลักฐานในอดีตที่บ่งชี้ว่า ...
หอยฝาเดียว (Gastropod)
หอยฝาเดียว (Gastropod) หรือที่รู้จักกันในชื่อ หอยทาก และ ทาก เป็นหนึ่งในกลุ่มสัตว์มอลลัสก์ที่มีความหลากหลายมากที่สุด และมีบันทึกฟอสซิลที่ยาวนานนับร้อยล้านปี ฟอสซิลเหล่านี้ให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับระบบนิเวศในอดีตและกระบวนการวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต หอยฝาเดียว (Gastropod) มีลักษณะเด่นคือ เปลือกที่มีลักษณะเป็นเกลียว แม้ว่าสัตว์ในกลุ่มนี้บางชนิด เช่น ทาก จะไม่มีเปลือกก็ตาม เปลือกของหอยฝาเดียวส่วนใหญ่มักมีการม้วนเกลียวแบบไม่สมมาตร ซึ่งเป็นผลจากกระบวนการ torsion หรือการหมุนของส่วนอวัยวะภายใน 180 ...
ไครนอยด์ (Crinoid)
ไครนอยด์ (Crinoid) หรือที่รู้จักในชื่อ “ลิลลี่ทะเล” (Sea Lilies) และ “ดาวขนนก” (Feather Stars) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในไฟลัม Echinodermata ซึ่งรวมถึงดาวทะเล เม่นทะเล และดาวเปราะ แม้จะมีรูปร่างคล้ายพืช แต่ไครนอยด์เป็นสัตว์ที่มีชีวิต โดยมีลักษณะเด่นคือ คาลิกซ์ (Calyx) ซึ่งเป็นส่วนกลางของลำตัวและแขนที่มีลักษณะเป็นขนนกสำหรับจับอาหาร หลายชนิดมี ...
ไทรโลไบต์ (Trilobite)
ไทรโลไบต์ (Trilobite) เป็นสัตว์ทะเลในกลุ่ม อาร์โทรพอด (Arthropod) ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว แต่เคยอาศัยอยู่ในมหาสมุทรโบราณของโลกนานกว่า 270 ล้านปี ถือเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่เก่าแก่ที่สุดในโลก และได้ทิ้งร่องรอยฟอสซิลไว้มากมาย ซึ่งช่วยให้ นักบรรพชีวินวิทยา (Paleontologist) เข้าใจระบบนิเวศทะเลและวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตในยุคแรก ๆ ได้อย่างลึกซึ้ง โครงกระดูกภายนอกของพวกมันทำจาก ไคติน (Chitin) และ แคลไซต์ (Calcite) ซึ่งช่วยป้องกันตัวและต้องลอกคราบเพื่อการเติบโต ซึ่งการลอกคราบนี้เป็น เหตุผลสำคัญที่ทำให้พบฟอสซิลไทรโลไบต์ได้อย่างแพร่หลาย เพิ่มเติม ...
ฟอสซิลปะการัง (Fossil Corals)
ฟอสซิลปะการัง (Fossil Corals) คือซากดึกดำบรรพ์ของปะการังในอดีตที่เคยเจริญรุ่งเรืองในมหาสมุทรช่วงยุคต่าง ๆ ในทางธรณีวิทยา ฟอสซิลเหล่านี้มีความสำคัญในการศึกษาสภาพแวดล้อมทางทะเลในอดีต สภาพภูมิอากาศ และแนวโน้มวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต ปะการังจัดอยู่ใน ไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) และสำคัญในฐานะสิ่งมีชีวิตที่สร้างแนวปะการัง ซึ่งเป็นระบบนิเวศทางทะเลที่สำคัญ เพิ่มเติม : ขอบทวีป ในทางธรณีวิทยาไม่ใช่ริมทะเล ...
แกรพโตไลต์ (Graptolite)
แกรพโตไลต์ (Graptolite) เป็นกลุ่มสัตว์ทะเลโบราณที่สูญพันธุ์ไปแล้ว พวกมันมีชีวิตอยู่ในยุคพาลีโอโซอิก (Paleozoic Era)และเป็นฟอสซิลที่สำคัญสำหรับการทำความเข้าใจระบบนิเวศทางทะเลในอดีต รวมถึงการใช้เป็น ฟอสซิลดัชนี (Index Fossil) เพื่อบ่งบอกอายุของชั้นหินตะกอน ลักษณะทางกายภาพ แกรพโตไลต์ (Graptolite) จัดอยู่ในคลาส Graptolithina ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของไฟลัม Hemichordata พวกมันเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่เป็นกลุ่ม (colonial organisms) ...
แบบฝึกหัด 16 ธรณีประวัติ
วัตถุประสงค์ของแบบฝึกหัด แบบฝึกหัดนี้ มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อให้ผู้อ่านมีโอกาส 1) ทบทวนเนื้อหา และ 2) ค้นคว้าความรู้เพิ่มเติม โดยผ่านกระบวนการสื่อสารแบบถาม-ตอบ ระหว่างผู้เขียน-ผู้อ่าน เท่านั้น โดยไม่มีเจตนาวิเคราะห์ข้อสอบเก่าหรือแนวข้อสอบแต่อย่างใด 1) แบบฝึกหัดจับคู่ (1) คำอธิบาย : เลือก ...
5 เรื่องราวทางธรณีวิทยา ที่ส่งผลต่อไทย เมื่อ “อินเดีย” พุ่งชน “เอเชีย”
จากการศึกษา ธรณีแปรสัณฐาน (tectonic) ของประเทศไทย นักธรณีวิทยาสามารถย้อนเรื่องราวทางธรณีวิทยาไทย ไปได้ไกลถึง 400 ล้านปีก่อน โดยในยุคดีโวเนียน (Devonian period) ของ มหายุคพาลีโอโซอิก (Paleozoic Era) ช่วงนั้น 1) ด้ามขวาน ...
ธรณีวิทยา สะพานพระราม
สะพานพระราม (Rama’s Bridge) หรือที่เรียกอีกชื่อว่า สะพานอดัม (Adam’s Bridge) เป็น ภูมิลักษณ์ (landform) ทางทะเล ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ มีลักษณะเป็นเหมือนแนวสันทรายที่ทอดยาว เชื่อมระหว่าง 1) ทางตอนใต้ของประเทศอินเดีย แผ่นดินใหญ่ และเกาะยักษ์ที่ห่างออกไปอย่าง ...
มหายุคซีโนโซอิก – มหายุคแห่งนม
มหายุคซีโนโซอิก (Cenozoic era) เริ่มต้นเมื่อประมาณ 65 ล้านปี ถึงปัจจุบัน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเข้ามาแทนที่สัตว์เลื้อยคลานที่สูญพันธุ์ไปในมหายุคมีโซโซอิก พืชโดยส่วนใหญ่เป็นพืชที่มีดอก ในทางธรณีแปรสัณฐาน มหายุคซีโนโซอิกเกิด กระบวนการเกิดภูเขา (orogeny) ที่สำคัญ 2 พื้นที่ คือ 1) ...
มหายุคพาลีโอโซอิก – เมื่อสิ่งมีชีวิตเริ่มรุกขึ้นบก
มหายุคพาลีโอโซอิก (Paleozoic era) ครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่ 545-245 ล้านปี คิดเป็นประมาณ 7% ของประวัติศาสตร์โลก สิ่งมีชีวิตในมหายุคพาลีโอโซอิกตอนต้นโดยส่วนใหญ่เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่อาศัยจำกัดอยู่เฉพาะในทะเล เช่น ปะการัง ไครนอยด์ ไทรโลไบต์ ส่วนมหายุคพาลีโอโซอิกตอนกลาง สิ่งมีชีวิตมีความหลากหลายเพิ่มมากขึ้นอย่างมาก แมลงและพืชเคลื่อนที่สู่แผ่นดิน เกิดพืช ...
มหายุคมีโซโซอิก – ยุคทองของ ไดโนเสาร์
มหายุคมีโซโซอิก (Mesozoic era) เป็นมหายุคตอนกลาง 252-66 ล้านปี สิ่งมีชีวิตที่อยู่รอดจากการสูญพันธุ์ในช่วง ยุคเพอร์เมียน (ยุคสุดท้ายของมหายุคพาลีโอโซอิก) เริ่มมีวิวัฒนาการและมีความหลากหลายของสายพันธุ์มากขึ้น พืชเมล็ดเปลือย (gymnosperm) เช่น ปรง (cycad) สน (conifer) และแปะก๊วย ...
มหายุคพรีแคมเบียน – มหายุคแห่งการจัดแจงโลกและสิ่งมีชีวิต
ในทางธรณีประวัติ มหายุคพรีแคมเบรียน (Precambrian Era) เป็นมหายุคเริ่มแรกสุดของโลก ครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่โลกเกิดขึ้น (4,600 ล้านปี) จนถึง 545 ล้านปี ซึ่งทั้งเทียบอายุของโลกนับตั้งแต่เกิดขึ้นมา ช่วงเวลาของมหายุคพรีแคมเบรียนคิดเป็น 87% ของอายุทั้งหมดของโลก ซึ่งเนื่องจากเป็นยุคแรกเริ่มของโลก กระบวนการต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนโลกจึงง่วนไปกับการจัดระบบระเบียบของวัสดุหรือแร่ภายในเนื้อโลกและการปรับแต่งพื้นโลกเป็นส่วนใหญ่ ทำให้มหายุคพรีแคมเบียนจึงเป็นยุคที่ไม่ค่อยมีสิ่งมีชีวิตโดดเด่น ซึ่งตลอดช่วงเวลาของมหายุคนี้มีลำดับเหตุการณ์ต่างๆ ...